Chai Mặt Trời: Thắp sáng nhà người nghèo thành thị

Tam Nguyen, Người quản lý cộng đồng tại thành phố Hồ Chí Minh
Ho Chi Minh City, 26 Tháng Giêng 2015

Hưởng ứng chiến dịch Giờ Trái Đất 2012, báo Sài Gòn Giải Phóng chung tay cùng 350 Việt Nam khởi xướng dự án Chai Mặt Trời nhằm cải thiện hệ thống chiếu sáng cho 500 hộ nghèo tại quận 3, 4, 7, 8, Bình Thạnh, Thủ Đức, Gò Vấp thuộc TP. Hồ Chí Minh. Bắt nguồn từ Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), Chai Mặt Trời đã trở thành giải quyết nhu cầu chiếu sáng cho người nghèo ở Brazil và Philippines trước khi được giới thiệu vào Việt Nam – quốc gia thứ ba áp dụng phát minh xanh này.

Là những chai nhựa chứa nước sạch và thuốc tẩy chlorine với một tỷ lệ thích hợp và được lắp đặt nửa phía trên và một nửa bên dưới những mái tôn, Chai Mặt Trời áp dụng hiệu quả các nguyên tắc tán xạ ánh sáng mặt trời đơn giản để mang lại ánh sáng cho các ngôi nhà ổ chuột tối tăm. Một Chai Mặt Trời có thể phát sáng với công suất tương đương với bóng đèn 55-60W. Đây là một lựa chọn rẻ tiền, xanh, và dễ dàng bảo trì dành cho người nghèo, đặc biệt là dân cư trong các thành phố nhiệt đới có thời gian ban ngày dài và nắng nhiều như TP. Hồ Chí Minh.

Nghịch lý về nhu cầu thắp sáng của người nghèo đô thị

Các cộng đồng nghèo sống ở giữa lòng thành phố hiện đại nhất nhì Việt Nam lại phải đối mặt với nhu cầu thắp sáng vô cùng nghịch lý: họ cần nhiều điện thắp sáng hơn nhưng phải chịu giá điện cao hơn nhiều so với mức trung bình. Vì các cụm nhà tạm thời, khu ổ chuột xây dựng quá dày đặc và thiếu quy hoạch đúng đắn, các hộ gia đình cần điện thắp sáng ngay cả vào ban ngày. Tuy nhiên, do là khu dân cư xây dựng bất hợp pháp, các hộ này không thể kết nối với đường dây điện chính phủ, dẫn đến không được trợ giá điện sinh hoạt. Họ phải "câu điện" từ những gia đình lân cận với mức giá từ cao đến rất cao.

Theo ước tính của Tổng Công ty Điện lực TP. Hồ Chí Minh, người nghèo đô thị trong thành phố thường phải chi đến một phần mười thu nhập hàng tháng cho tiền điện (khoảng 200,000 - 400,000 đ/tháng), và phần lớn lượng điện đó được dùng cho chiếu sáng. Nhiều trường hợp trẻ em của các gia đình nói trên phải dừng việc học và cha mẹ dừng các công việc sản xuất kinh tế gia đình vào buổi tối, vì bóng đèn điện được tắt để tiết kiệm tiền cho các nhu cầu khác.

Câu chuyện chưa kết thúc

Tiếp nối thành công năm 2012, 350 Việt Nam tổ chức sự kiện gây quỹ mang tên "Sách cũ bừng sáng tương lai," một trong chuỗi nhiều hoạt động khác để mở rộng dự án Chai Mặt Trời đến các quận khác trong TP. Hồ Chí Minh và ra đến đồng bằng sông Cửu Long. Dự án đã giúp nhiều gia đình giảm đến 40% chi phí điện, và gián tiếp tăng thu nhập thông qua việc tăng thời gian sản xuất và học tập vào ban đêm. Trên toàn quốc, Chai Mặt Trời đã giúp giảm 7% lượng khí thải CO2 hàng năm, cũng như giảm đi áp lực lên lưới điện quốc gia.

Tuy nhiên, sẽ là sai lầm nếu xem rằng công việc của chúng ta đã hoàn thành. Vấn đề quy hoạch đô thị bền vững cho các cộng đồng nghèo, hoặc như trong hội nghị gần đây nhất của Liên Hiệp Quốc về Biến đổi khí hậu (Lima COP 20) đã nêu ra, câu hỏi về trách nhiệm của những nước phát triển trong hậu quả biến đổi khí hậu đối với các quốc gia phải hứng chịu như Việt Nam, và về giải pháp làm thế nào để sử dụng nguồn hỗ trợ từ các quốc gia ấy cho quyền lợi của chính các cộng đồng nghèo nói trên, bằng những dự án xanh và bền vững, vẫn cần phải được bàn đến.

Hình ảnh: 350 Vietnam

Permalink to this discussion: http://urb.im/c1501
Permalink to this post: http://urb.im/ca1501hcv