Từ câu chuyện công nhân Pou Yuen đình công phản đối Luật Bảo hiểm mới: Nhìn về vai trò cầu nối của Công đoàn

Tam Nguyen, Người quản lý cộng đồng tại thành phố Hồ Chí Minh
Hồ Chí Minh, 12 Tháng Năm 2015

Ngày 02/04/2015 đánh dấu sự kết thúc của cuộc đình công kéo dài 1 tuần liền của hơn 90.000 lao động tại nhà máy sản xuất Pou Yuen, một sự kiện hiếm thấy tại Việt Nam. Cuộc đình công xảy ra khi công nhân bắt đầu phản ứng với Luật Bảo hiểm Xã hội (BHXH) 2014 không cho phép người tham gia được hưởng BHXH 1 lần, và đình công kết thúc với thỏa hiệp từ cả hai phía.

Công nhân: hoang mang tìm kiếm tiếng nói

Trước đây, người lao động trả phí bảo hiểm hàng tháng vào Quỹ BHXH, và được thanh toán trọn gói khi nghỉ việc với số tiền tương đương với số tiền bảo hiểm đã đóng.

Theo Luật BHXH 2014, bắt đầu có hiệu lực vào năm sau, người đóng bảo hiểm sẽ chỉ được nhận tiền khi nghỉ hưu, và chỉ được nhận từng phần hàng tháng thay vì trọn gói như hiện nay.

Luật BHXH 2014 vấp phải phản ứng ngay lập tức từ phần lớn các công nhân lao động nặng, hầu hết trong số họ thường nghỉ hưu sớm trước tuổi quy định do cường độ công việc quá nặng nhọc. "Hầu hết công nhân trực tiếp sản xuất như chúng tôi đều ở quê ra nên mong muốn tích góp chút đỉnh để về quê mua con bò, miếng đất... Thế nên, bấy lâu nay chúng tôi mặc định, BHXH 1 lần là tiền tiết kiệm của chúng tôi, có thể rút ra bất kỳ lúc nào. Vậy nên, khi mới nghe qua Luật BHXH mới sẽ không cho hưởng BHXH 1 lần nữa mà phải đợi đến tuổi hưu, chúng tôi đã đình công phản ứng," chị Bích vân – một công nhân của Pou Yuen – chia sẻ.

Công đoàn: cầu nối quan trọng

Ngay sau khi cuộc đình công xảy ra vào ngày 26/3, Công đoàn Công ty Pou Yuen Việt Nam đã phối hợp với Ban giám đốc Công ty để thu thập ý kiến người lao động và gửi đến UBND quận Bình Tân. Ngày 28/3, vụ việc đã được trình lên Tổng LĐLĐ VIệt Nam. Ngày 31/3, một cuộc đối thoại mở được tổ chức giữa công nhân Công ty Pou Yuen Việt Nam và ông Doãn Mậu Dịch, thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Thứ trưởng đã lắng nghe đại diện công nhân, cũng như giải thích ý định của chính phủ mong muốn chuyển đổi các chương trình phúc lợi thất nghiệp hiện tại theo hướng quỹ tiết kiệm hưu trí, nhằm giúp cho người lao động có cuộc sống đảm bảo hơn sau khi nghỉ hưu.

Ngày 1/4, một số điều chỉnh của Luật BHXH 2014 để phù hợp hơn với người lao động đã được trình lên Quốc hội, đề xuất việc cho phép người lao động có thể tuỳ chọn nhận tiền bảo hiểm định kỳ hàng tháng sau khi nghỉ hưu hoặc nhận BHXH 1 lần như hiện nay.

Trong khi nhiều ý kiến phê bình và quan sát viên khẳng định rằng các phản ứng nhanh chóng từ phía chính phủ là do nhu cầu hiện tại của Việt Nam cần phải thu hút nhiều nhà đầu tư nước ngoài, thế nhưng vai trò của Công đoàn các cấp, cả ở cấp đơn vị và cấp quốc gia, trong việc thúc đẩy đối thoại nhanh, hiệu quả, hợp quy chế giữa nhà nước và công nhân là rất đáng coi trọng. Nếu không có Công đoàn tiến hành thông tin lên các cấp chính quyền cao hơn và tổ chức các cuộc đối thoại mở giữa hai bên, sự việc rất có thể đã nghiêm trọng và kéo dài hơn thay vì một cuộc đình công tương đối hòa bình trong vòng một tuần và kết thúc với thỏa hiệp từ hai phía. Nếu đình công kéo dài, người chịu thiệt thòi cuối cùng sẽ vẫn là người lao động.

Tuy nhiên, Công đoàn vẫn cần phải tích cực hơn nữa trong việc cập nhật các thay đổi của Luật lao động cũng như ý kiến công nhân, từ đó có thể trao đổi với cả hai phía trước cả khi công nhân bắt đầu hoang mang đi tìm tiếng nói. Nhiều hơn việc chỉ là một chiếc cầu nối, Công đoàn nên thực sự làm một đại diện luôn biết lắng nghe của người lao động.

Permalink to this discussion: http://urb.im/c1505
Permalink to this post: http://urb.im/ca1505hcv