کوچه ای بهتر در محله ای فقیر

مریم امیری
Maryam Amiri, Tehran Community Manager

تخریب و بازسازی بافت های فرسوده شهری، غیر از مشکلات اقتصادی و فرهنگی که برای ساکنان قدیمی و جدید محله ایجاد می کند، از نظر کالبدی نیز خطرات و مشکلاتی به دنبال دارد. در تهران، یکی از نمونه های شکست خورده از تخریب کامل محله پروژه «نواب» است که در دهه 1370 انجام شد. این طرح بافت محله فقیرنشین «سلسبیل» را به طور کامل تخریب کرد به جای آن و حول بزرگراهی که همزمان احداث شد، آپارتمان های مسکونی سربرآورد.

ساکنان قدیمی سلسبیل دیگر نتوانستند پیوندهای اقتصادی و اجتماعی تخریب شده را بازسازی کنند. بسیاری از آنها به مناطق حاشیه ای تر و فقیرنشین تر رانده شدند. علاوه بر این محله جدید خطرات کالبدی جدیدی آفرید. فضاهای بی دفاع در فضاهای رها شده پشت آپارتمان های بلندمرتبه یکی از این خطرات است.

فضاهایی که جای مناسبی برای انواع جرائم مانند مصرف مواد مخدر ، دزدی و زورگیری شده است. این فضاها به ویژه برای زنان و کودکان خطرآفرین است.

سازمان باهمستان با آگاهی نسبت به این مشکل، پروژه خلاقانه ای در یکی از کوچه های پرمسئله این محله اجرا کرد که پروژه «کوچه بهتر» نام داشت. ایده کوچه بهتر متعلق به جیسون رابرتز است که برای نخستین بار در آمریکا اجرا شد. اساس ایده این است که به جای برنامه ریزی بالا به پایین، خود مردم در هر جایی می توانند محل سکونت خودشان را بهبود بخشند. این رویداد تجربه متفاوتی از مشارکت گروههای محلی و متخصصین حوزه شهری برای بهبود زندگی شهری بود.

در روز 10 اسفند 1391 این طرح اجرایی شد. چهار ماه پیش از آن، اعضای باهمستان کارگاههای متعددی با زنان، کودکان، سالخوردگان و اصناف مختلف محله برگزار کردند. هدف این کارگاهها کشف مهمترین مشکلات محله بود که هر گروه با آن دست و پنجه نرم می کند. همچنین هماهنگی های لازم با مدیران شهری صورت گرفت.

رنگکردن و زیباکردن کوچه، انجام بازیهای جمعی و گروهی، ایجاد غرفههایی برای فروش محصولات کارآفرینان محل، صنایع دستی و خوراکی، ایجاد فضای سبز در کوچه، اجرای تاتر به صورت مشارکتی، کاهش آلودگیهای صوتی و محیطی بخشی از اقدامات انجام شده در این پروژه بود. همه این اقدامات توسط خود مردم محله انجام شد.

هدف پروژه علاوه بر بهبود وضعیت کالبدی محله و از این رهگذر بهبود وضعیت امنیت ساکنان، به کار گیری ظرفیت مشارکتی آن ها و استفاده از آن به عنوان موتور محرکه اصلاحات شهری دیگر در محله بود.

چهارماه پس از این رویداد، مدیران شهری تغییرات مثبتی در این کوچه صورت دادند. این برنامه و فرایند شکل گیری آن، موجب تشکیل گروه های محلی شد که پیگیر تحقق خواسته های خود از شهرداری شدند که بخشی از آن ها از جمله احداث پارک و رنگ آمیزی کوچه محقق شد.

Permalink to this discussion: http://urb.im/c1506
Permalink to this post: http://urb.im/ca1506tep