حمل و نقل عمومی یا بزرگراه؟

مریم امیری
Maryam Amiri, Tehran Community Manager

مسئله حمل و نقل برای فقرای شهری همیشه چالش برانگیز بوده است. آن ها به این دلیل که از عهده تامین مسکن در شهر برنمیایند غالبا در حاشیه شهر ها و سکونتگاههای غیررسمی سکنی میگزینند. این مسئله گرچه هزینه مسکن را کاهش می دهد ولی هزینه رفت و آمد را افزایش می دهد. زمان سفر بین محل کار و محل سکونت نیز غالبا طولانی و طاقت فرسا است.

علی رغم حیاتی بودن حمل و نقل عمومی برای فقرای شهری، ارتقای حمل و نقل عمومی ارزان قیمیت و کارآ بنابه دلایل روشنی در اولویت فعالیت های عمرانی شهرداری تهران قرار ندارد. خطوط متروی تهران سالهاست که در دست ساخت است و هنوز تکمیل نشده است. واگن های مترو نیز کافی نیست و در بیشتر ساعات روز از شدت جمعیت در خال انفجار است. علاوه بر این بسیاری از مناطق فقیرنشین جنوب تهران را هنوز پوشش نمی دهد. خطوط اتوبوس نیز علاوه بر مشکلات مشابه مترو، با ادامه روند خصوصی سازی به لحاظ کیفی نیز افت کرده اند. با این وجود، در سالهای اخیر شهرداری تهران بزرگترین بخش بودجه خود را به توسعه بزرگراهها اختصاص داده است که مستقیما منافع افراد دارای خودروی شخصی را تامین می کند. نتایج یک آمار رسمی نشان میدهد که نرخ مالکیت اتومبیل در شمال تهران 45 درصد بیش از جنوب تهران است.

علی رغم همه این اشکالات، در 10 سال اخیر،شهرداری تهران به توسعه خطوط بی آر تی در سراسر تهران روی آورده است. نخستین خطوط بی آر تی در مراکز شلوغ میانی شهر به کار افتاد ولی کم کم مناطق جنوبی را نیز تاحدودی دربرگرفت. یکی از این خطوط، خط بی آر تی بزرگراه امام علی است. این بزرگراه در سال 91 احداث شد و هدف آن این بود که «جنوب شهر را مستقیما به شمال آن وصل کند» دسترسی آسان ساکنان جنوب به مراکز اصلی شهر از اهداف این پروژه اعلام شد. پروژه با سرعت خیره کننده ای پیش رفت و تنها ظرف 20 ماه به بهره برداری رسید.

این بزرگراه به خودی خود هیچ تاثیری بر بهبود وضعیت حمل و نقل ساکنان محلات فقیر نداشت و بالعکس کیفیت زندگی را برای بسیاری از آن ها وخیم تر کرد. با این همه خط اتوبوس تندرو که در میانه این بزرگراه تعبیه شد تا حدودی زیان ناشی از احداث بزرگراه جدید را بهبود داد. این خط 33 کیلومتر طول و 40 ایستگاه دارد و گفته می شود طولانی ترین خط بی آر تی در خاورمیانه است. این خط دسترسی ساکنان جنوب تهران را مراکز کار و فعالیت آسان تر کرده است. با این حال نسبت به سایر خطوط بی آر تی تهران ناکارآمدتر است. بسیاری از ایستگاهها در جای مناسبی مکان یابی نشده اند. به دلیل غیرهمسطح بودن بزرگراه، ایستگاهها طوری طراحی شده اند که دسترسی به آن ها برای افراد کم توان (مثلا سالمندان) بسیار دشوار است. مردم غالبا از اینکه بدون در نظر گرفتن نیاز استفاده کنندگان در مورد مکان ایستگاهها تصمیم گیری شده است، شکایت دارند. همچنین تعداد دستگاههای اختصاص یافته به این خط ناکافی و غالبا مستهلک هستند.

در روی دیگر سکه، در نتیجه بزرگراه امام علی بیش از آنکه به واسطه خط بی آر تی به نفع فقرا باشد، به دلیل هزینه سرسام آور آن که از منابع عمومی هزینه شده است، به زیان آن هاست.

Photo: Tehran Press

Permalink to this discussion: http://urb.im/c1507
Permalink to this post: http://urb.im/ca1507tep