Nông nghiệp đô thị: Giải pháp đô thị cho các nông dân thành phố

Tam Nguyen, Người quản lý cộng đồng tại thành phố Hồ Chí Minh
Hồ Chí Minh, 12 Tháng mười một 2015

Với sự mở rộng nhanh chóng và tốc độ đô thị hóa chóng mặt của các huyện ven đô, người nông dân của TP. HCM đối mặt với nhiều vấn đề nghiêm trọng đặc thù của đô thị như ô nhiễm đất, ô nhiễm không khí, và sự co rút diện tích đất nông nghiệp, trong số rất nhiều vấn đề khác. Mặt khác, nông dân TP. HCM lại có nhiều lợi thế mà nông dân ở các vùng nông thôn không có, chẳng hạn như khoảng cách rất gần với người tiêu dùng thành thị và sự dễ dàng tiếp cận với công nghệ mới. Hoàn cảnh đặc thù này đưa đến yêu cầu cần thiết phải chuyển đổi sang "nông nghiệp đô thị" - giảm diện tích trồng lúa và ứng dụng công nghệ trong việc thay đổi vật nuôi và cây trồng phù hợp với nhu cầu thành thị, song song đó tập trung vào tính bền vững và bảo vệ môi trường.

Nông nghiệp đô thị - kế hoạch 5 năm cho nông dân thành phố

Từ năm 2010, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TP. HCM đã thiết kế một kế hoạch 5 năm cho giai đoạn 2011-2015, với mục đích "phát triển nông nghiệp thành phố theo hướng nông nghiệp đô thị hiện đại, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, ổn định, bền vững". Các bước tiến hành bao gồm chuyển đổi vật nuôi và cây trồng, xây dựng cơ sở công nghệ cao nhằm tạo cơ hội cho ứng dụng công nghệ sinh học trong chăn nuôi và nghiên cứu, hỗ trợ tài chính cho các đề xuất sáng tạo của nông dân theo sự chỉ đạo của kế hoạch 5 năm, và tổ chức lớp học về các loại giống mới, công nghệ mới cho nông dân.

Để chuẩn bị cho sự thay đổi, Khu Nông nghiệp Công nghệ cao TP. HCM đã được xây dựng vào năm 2004 tại Củ Chi, một trong những huyện ngoại thành. Khu Nông nghiệp Công nghệ cao TP. HCM nằm trên diện tích 88,17 ha với nhiều khu vực riêng dành cho các mục đích ươm tạo và nghiên cứu, thu hút các nhà đầu tư, hội thảo giáo dục và các chuyến tham quan, v.v… Bên cạnh Khu Nông nghiệp Công nghệ cao TP. HCM, còn có một số trung tâm công nghệ và nghiên cứu, như Trung tâm Công nghệ sinh học, Trung tâm Giao dịch và Triển lãm sản phẩm nông nghiệp, Trung tâm Thủy sản thành phố, ... Với cơ sở vật chất đó, kể từ khi khởi động kế hoạch 5 năm vào năm 2011, Sở Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn đã tổ chức được 356 hội thảo và tập huấn cho tổng số 27.660 người tham gia, và hỗ trợ tổng cộng 10.000 tỷ đồng vốn vay và vốn đầu tư.

Những câu chuyện thành công, và bước tiếp theo

Với sự hỗ trợ về công nghệ và tài chính, nhiều sản phẩm nông nghiệp phù hợp cho người tiêu dùng đô thị đã được phát hiện. Một ví dụ điển hình về nông nghiệp đô thị thành công là hoa phong lan. Không giống như cây lúa đòi hỏi đất trồng rộng lớn và nước tưới dồi dào, hoa lan yêu cầu nhiều công nghệ hơn là đất. Với một diện tích hạn chế chỉ 500 m2, chị Nguyễn Thị Thu Hà ở huyện Hóc Môn đã tham dự tập huấn về trồng lan và đầu tư vào khoảng 3.000 chậu lan với nhiều giống khác nhau. Lợi nhuận hàng tháng của chị Hà hiện nay là 5 triệu đồng, tương đương với mức lương của một sinh viên mới ra trường tại trung tâm TP HCM. Để hỗ trợ nông dân trong việc chuyển đổi từ cây lúa sang các cây trồng đô thị như hoa lan, Sở và các hội nông dân đã cố gắng tập trung tài trợ các khoản đầu tư công nghệ ban đầu cho những nông dân có mong muốn chuyển đổi.

Về phía vật nuôi, các loài vật độc lạ như cá sấu và rùa rất được người dân thành thị ưa chuộng, và thậm chí còn có cơ hội xuất khẩu nước ngoài. Tương tự như hoa lan, những vật nuôi này không đòi hỏi nhiều không gian. Trong diện tích 300 m2, anh Huỳnh Văn Chính đầu tư nuôi 350 con rùa, và mang lại cho gia đình lợi nhuận hàng năm khoảng 150 triệu đồng. Đã đi theo các loại cây trồng và vật nuôi truyền thống trong thời gian dài mà không thành công, anh đã đầu tư xây dựng chuồng trại và thiết lập các cơ sở vật chất sau khi được giới thiệu tới loài rùa. Ông hiện đang khuyến khích các gia đình xung quanh chuyển đổi sang rùa với mục đích tập trung để xuất khẩu.

Nhiều loại cây trồng và vật nuôi khác cũng đã được phát hiện là có lợi và phù hợp với hoàn cảnh của nông dân đô thị, bao gồm có các loài cây cảnh, cá cảnh, bò sữa, chim yến, v.v… Tuy nhiên, một bước quan trọng tiếp theo cần thực hiện ngay là ổn định đầu ra cho nông dân, trong đó bao gồm cả việc đào tạo tốt hơn cho nhiều nông dân hơn. Trong khi nhu cầu đô thị là rất cao và đa dạng, vẫn còn nhiều trường hợp các sản phẩm của nông dân thành phố phải để thối rửa không có người mua. Lý do thường thấy là sự đầu tư ồ ạt vào các giống cây trồng hoặc vật nuôi mới được phát hiện mà không ký hợp đồng với công ty hoặc thương lái trước, và không thực hiện nuôi trồng theo tiêu chuẩn của công ty. Vì thế, đào tạo về kinh tế và công nghệ tốt hơn là bước tiếp theo để đảm bảo nông nghiệp đô thị thực sự là một giải pháp tốt cho người nông dân thành phố.

Photo: Tam Nguyen

Permalink to this discussion: http://urb.im/c1511
Permalink to this post: http://urb.im/ca1511hcv