Thay đổi từ nhà vệ sinh: Một bước tiến gần đến thành phố cho mọi người

Tam Nguyen, Ho Chi Minh City Community Manager
Ho Chi Minh City, 7 tháng Ba 2016

VTV (Đài Truyền Hình Việt Nam) gần đây đã thực hiệnmột cuộc khảo sát ngắn về những thách thức ngăn cản NKT có thể tận hưởng một cuộc sống bình thường. Trong số những thách thức to lớn nhất như cảm xúc cá nhân, giáo dục, bất bình đẳng trong việc làm, và ánh mắt dư luận, khả năng tiếp cận các tòa nhà và công trình công cộng là một rào cản được đa số NKT đồng tình. Đôi khi, chỉ những bậc tam cấp ngay cửa ra vào, mọi con đường, mọi cánh cửa, mọi cơ hội có thể đóng lại với người khuyết tật,''cuộc khảo sát kết luận.

Nhu cầu tăng khả năng tiếp cận cho NKT với các công trình công cộng chỉ mới nhận được sự chú ý từ công chúng trong những năm gần đây. Về mặt luật pháp và các quy định hỗ trợ NKT, có một vài thành quả đáng chú ý. Điểm sáng đầu tiên là Luật Người Khuyết Tật được ban hành vào năm 2010, đặc biệt tại Điều 5 Chương 1 có nhấn mạnh về trách nhiệm của chính phủ trong việc xây dựng các công trình công cộng dễ tiếp cận hơn đối với người khuyết tật. Ba năm sau, vào năm 2014, Bộ Xây Dựng tiến thêm bước thứ hai khi cho ban hành các "Quy Chuẩn Kỹ Thuật Quốc Gia Về Xây Dựng Công Trình Đảm Bảo Người Khuyết Tật Tiếp Cận Sử Dụng." Phạm vi áp dụng của quy chuẩn tương đối lớn, từ trạm dừng xe buýt, cửa ra vào các công trình, vỉa hè, lối thoát hiểm, và một số không gian công cộng khác.

Mặc dù vậy, những gì được quyết định trong luật thường xa rời những gì xảy ra trong thực tế, đặc biệt là khi các thiết kế xây dựng thân thiện với NKT thường trái nghĩa với mong muốn giảm thiểu chi phí xây dựng của đa số các nhà đầu tư. Thực tế, 87% các tòa nhà và cơ sở hạ tầng tại trung tâm TP, HCM được đánh giá là không thể tiếp cận đối với người khuyết tật. Một số nhóm và tổ chức cho người khuyết tật đã tham gia vào nỗ lực biến văn bản luật thành thực tế.

DRD Việt Nam (Trung tâm Khuyết tật và Phát triển) là một tổ chức phi lợi nhuận "đang nỗ lực từng ngày góp phần xây dựng một xã hội công bằng và không có rào cản cho người khuyết tật," đã rất thông minh khi chọn lựa nhà vệ sinh công cộng để vận động cho khả năng tiếp cận của NKT. Câu chuyện của họ bắt đầu vào năm 2014, khi chính quyền TP. HCM phối hợp với Sacombank triển khai thí điểm một số nhà vệ sinh công cộng chuẩn năm saotại bốn công viên lớn của thành phố. Khả năng tiếp cận và thiết kế thân thiện với NKT là một trong những lời khen được nhắc nhiều trong thời gian này. Khi đó, DRD đã tổ chức một nhóm các thành viên của mình, trong số đó là những người có những khuyết tật khác nhau, để thử sử dụng các nhà vệ sinh này và cung cấp thông tin phản hồi cho nhà xây dựng. Bên cạnh những điểm rất đáng khen là hoàn toàn miễn phí và sạch gần như không tì vết, các nhà vệ sinh năm sao này trong thực tế chưa thân thiện cho người khuyết tật ở nhiều lý do, bao gồm: lối vào quá dốc gây nguy hiểm cho những người trên xe lăn; tay vịn không được lắp suốt đường đi vào; không có hướng dẫn chữ nổi cho người khiếm thị; v.v… Danh sách các phản hồi từ DRD đã trở thành tiêu đề được chú ý trên các mặt báo, khiến các nhà thầu phải xem xét lại thiết kế của họ.

Không chỉ nhìn thấy duy nhất những lỗi sai, DRD cũng nhấn mạnh những ví dụ tốt về nhà vệ sinh thân thiện với NKT ở TP. HCM qua các đoạn phim ngắn tương đối sáng tạo của mình. Một trong số các đoạn phim gây chú ý của DRD mô tả nhà vệ sinh thân thiện của Bitexco, tòa nhà cao nhất tại TP HCM, và liên kết một cách dí dỏm khả năng tiếp cận các công trình công cộng với hy vọng và cơ hội cho NKT.

Có một bài học có thể rút ra từ câu chuyện của DRD. Bằng cách gắn kếtmục tiêu vận động cộng đồng của mình với các chủ đề táo bạo và thường được xã hội quan tâm, đồng thời chỉ ra những ý nghĩa thực sự lớn hơn đằng sau việc gia tăng khả năng tiếp cận dành cho NKT, DRD đã thu hút được số đông và ít nhiều đã mang lại hiệu quả cho các văn bản luật.

Photo: Tam Nguyen

Permalink to this discussion: http://urb.im/c1603
Permalink to this post: http://urb.im/ca1603hcv