چرا توصیههایپانزده سال بعد: ارزیابی پروژه نواب

Maryam Amiri, Tehran Community Manager
Tehran, 8 December 2015

تهران با تهدیدهای زیست محیطی زیادی همچون خشکسالی و آلودگی هوا درگیر است. اما یکی از مهمترین و خطرناکترین آنها خطر زلزله است. در شرايطي که به دلیل تغییرات آب و هوایی با رشد فزاينده بروز سوانح طبيعي در جهان روبرو هستيم، نگراني برای کشور سانحه خيز ايران و شهر تهران بيشتر ميشود.

شهر تهران با جمعيتي حدود 8 میلیون نفر بر اساس نقشه "پهنه بندي خطر لرزه اي کشور" در پهنه "خطر بسيار زياد زلزله" قرار گرفته است.با این همه آخرین مطالعات انجام شده در این زمینه به 20 سال پیش برمیگردد. در این مطالعه پیشبینی شده است که در صورت وقوع زلزله در تهران احتمال کشته شدن 400 هزار نفر (در بدترین حالت) وجود دارد.

آسیبهای زلزله در این شهر در همه جای آن یکسان نخواهد بود. سکونت طبقات اجتماعی و درآمدی در تهران کاملا متمایز است. ثروتمندان در شمال شهر و کم درآمدها در جنوب شهر سکونت دارند و این جدایی گزینی اجتماعی هر روز شدیدتر میشود. به همین نسبت خانههای جنوب تهران در مقابل زلزله کمترین مقاومت ممکن را دارند و با زلزله کوچکی ممکن است فروبریزند. همچنین، این محلات به شدت متراکم و فاقد فضاهای باز هستند. شبکه معابر نیز در محلات فقیرنشین جنوبی غالبا غیر استاندارد هستند و در مواقع بحرانی نیروهای امداد نمی توانند به سرعت سربرسند. مجموعه این عوامل موجب این ترس شده که در صورت وقوع زلزله فاجعه انسانی در محلات فقیرنشین تهران به وقوع بپیوندد.

همین نگرانی موجب شد که شهرداری تهران در سال 1384، زمانی که طرح جامع نیز تصویب شد، "بافت های فرسوده" شهر را شناسایی کند و برای آن ها برنامه ویژه ای تدارک ببیند. در قدم بعدی در هر یک از این محلات (حدود 50 محله) یک دفتر رسمی تاسیس شد که اجرای برنامه ها را از طریق تعامل با ساکنان و جلب مشارکت آنها برای نوسازی خانه هایشان، تسهیل میکرد. برای تشویق ساکنان مشوق های مالی مانند وام مسکن در نظر گرفته شد. اما اساس کار تلاش برای کاستن از تراکم جمعیتی از طریق ایجاد فضاهای باز بیشتر و تجمیع خانه هایی که متراژ بسیار پایین دارند است.

اما این رویکرد شهرداری خالی از اشکال نیست. اولا یکی از مشوقهای شهرداری برای نوسازی، اعطای یک طبقه تراکم اضافی به آنها و معاف شدن از تامین پارکینگ کافی است. این خود تخطی از طرح تفصیلی است و در عین حال تراکم محله را بالا نگه میدارد. همچنین دریافت وام نوسازی برای ساکنانی که از دیگران فقیرتر هستند و شرایط اولیه دریافت وام را ندارند، غیرممکن است. از سوی دیگر مساکن جدیدی نیز که ساخته می شوند لزوما استانداردهای ایمنی لازم را ندارند.

نتیجه اینکه علی رغم اضطراب همگانی ناشی از خطر بزرگی که همه ساکنان تهران را تهدید میکند، این نگرانی در میان فقرای این شهر بیش از دیگران است. راه حلهای شهرداری نیز تاکنون چندان امیدبخش نبوده است. شاید راه حل کوتاه مدت افزایش تجهیزات امداد و نجات در این مناطق باشد. ولی در بلندمدت سیاستهایی که جدایی گزینی طبقاتی را دز شهر حداقل میکند، تهدیدهای زیست محیطی را نیز حداقل خواهد کرد.

Close

Permalink to this discussion: http://urb.im/c1512
Permalink to this post: http://urb.im/ca1512tep